Internetconsultatie over Zelfstandigenwet

Misschien weet je het nog. Op 3 april 2025 publiceerden een aantal Kamerleden een concept van de Memorie van Toelichting van de initiatiefwet Zelfstandigenwet. Eén van de initiatiefnemers van de Zelfstandigenwet was destijds Thierry Aartsen. Hoewel Aartsen destijds aangaf dat snelheid geboden was omdat het dossier sinds 2016 in een impasse verkeerde en hijzelf -eerst als staatssecretaris en later als minister- vanaf medio 2025 deel uitmaakt van het kabinet was het na deze pre-consultatie lang stil. Bijna anderhalf jaar. Tot 1 oktober 2026. Op die dag is het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid de internetconsultatie over de Zelfstandigenwet gestart.

In de Zelfstandigenwet heeft het kabinet de concrete opzet van de eerder aangekondigde zelfstandigen- en werkrelatietoets uitgewerkt. De beoogde ingangsdatum van de Zelfstandigenwet is 1 januari 2028. Met de Zelfstandigenwet wordt een nieuwe bepaling in art. 7:610 BW toegevoegd die regelt dat als aan deze twee toetsen wordt voldaan er (in ieder geval) geen sprake is van gezag. Er kan dan dus als zelfstandige worden gewerkt. Als niet voldaan wordt aan één of beide toetsen, dan is er niet gelijk sprake van een arbeidsovereenkomst. Er is dan alleen geen zekerheid dat je als zelfstandige kunt werken op basis van de Zelfstandigenwet. Dit moet dan worden beoordeeld op grond van de huidige regels (het bestaande toetsingskader van artikel 7:610, eerste lid, BW). Dan kan het zijn dat sprake is van een arbeidsovereenkomst. Maar ook kan het zijn dat op grond van de huidige regels als zelfstandige kan worden gewerkt.

De bescherming van werknemers wordt op geen enkele manier aangetast met de Zelfstandigenwet. Het kabinet wil juist voorkomen dat werkenden onbedoeld en onbeschermd als zelfstandige aan de slag gaan. De Zelfstandigenwet moet duidelijker maken wanneer wél sprake is van werken als zelfstandige.

De twee nieuwe toetsen bestaan uit een beperkte set criteria. Uitgangspunten daarbij zijn: het past bij werken als zelfstandige als je onafhankelijk bent van anderen, risico’s draagt en je de vrijheid hebt om je werk zelf te organiseren.

Zelfstandigentoets
De zelfstandigentoets kijkt naar de persoon van de zelfstandige en hoe hij/zij zich in het economisch verkeer gedraagt.

1. De zelfstandige voldoet aan de basisvoorwaarden om als zelfstandige te kunnen werken:

  • Een KVK- inschrijving
  • Btw-nummer
  • Aparte rekening voor zakelijke transacties
  • Is zelf verantwoordelijk voor de facturatie (mag door een ander worden uitgevoerd)
  • Hanteert een betalingstermijn voor klanten en opdrachtgevers
  • Verricht zelf betalingen aan derden en kan aangesproken worden op te late betaling.

2. Meerdere opdrachtgevers: de zelfstandige heeft in het lopende kalender jaar en het vorige kalenderjaar in totaal tenminste 3 verschillende opdrachtgevers of klanten gehad.

3. De zelfstandige besteedt jaarlijks een x-bedrag aan voorzieningen tegen risico’s die horen bij het werken als zelfstandig ondernemer. De volgende voorzieningen tellen hierbij (mogelijk) mee:

  • Een verzekering voor (langdurige) arbeidsongeschiktheid
  • Voorziening voor (kortdurende) ziekte
  • Een pensioenvoorziening of pensioensparen in tweede of derde pijler
  • Bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering
  • Bedrijfsschadeverzekering
  • Beroepsaansprakelijkheidsverzekering
  • Rechtsbijstandverzekering voor bedrijven

Werkrelatietoets
De werkrelatietoets ziet op de vrijheid van een zelfstandige (diens onafhankelijkheid, en dus ontbreken van ‘gezag’) binnen een opdracht.

1. Beide partijen hebben de wil om te werken buiten een arbeidsovereenkomst.
2. De zelfstandige is vrij om te bepalen hoe de werkzaamheden worden uitgevoerd. De opdrachtgever mag wel instructies geven over het wat.
3. De zelfstandige is vrij om te bepalen op welke tijden en op welke locatie de werkzaamheden worden uitgevoerd. Er zijn twee uitzonderingen hierbij:

  • Locatie gebonden werk: werk dat fysiek nergens anders kan
  • Tijdsgebonden werk: werk dat alleen op bepaalde momenten mogelijk is.

4. De zelfstandige werkt voor eigen rekening en risico.
a) De werkende kan economische baten genieten.
b) De werkende loopt financiële risico’s bij verrichte arbeid

Wie dus aan beide toetsen voldoet én in de praktijk volgens die uitgangspunten werkt, valt volgens het voorstel binnen de veilige haven. Daarmee moet vooraf duidelijk zijn dat als zelfstandige kan worden gewerkt. Wie niet aan de criteria voldoet, krijgt volgens het kabinet tegelijkertijd meer inzicht in wat moet worden aangepast om alsnog als zelfstandige te kunnen werken.

Voor zelfstandigen die niet aan de voorwaarden kunnen of willen voldoen, blijven de bestaande regels voor de kwalificatie van arbeidsrelaties gelden.

Tot en met 29 oktober 2026 kun je reageren op het wetsvoorstel via internetconsultatie.nl. Op de consultatiepagina vind je meer informatie en de bijbehorende documenten.

Deel dit bericht via