Wanneer je als werkgever (beter gezegd, inhoudingsplichtige) de vrije ruimte van de werkkostenregeling (WKR) in 2025 hebt overschreden, dan moet je krachtens art. 31a, lid 16, Wet op de loonbelasting 1964 uiterlijk tegelijk met de aangifte over het 2e tijdvak van 2026 de verschuldigde eindheffing aangeven en betalen. In de meeste gevallen is dat vóór 1 april 2026.
Bij de berekening van de verschuldigde eindheffing -vanwege de overschrijding van de vrije ruimte- worden gemeenten en andere decentrale overheden geconfronteerd met de vergoedingen die politieke ambtsdragers ontvangen op basis van het Rechtspositiebesluit decentrale politieke ambtsdragers.
Op basis van art. 3.3.8 van het Rechtspositiebesluit decentrale politieke ambtsdragers zijn bepaalde vergoedingen en tegemoetkomingen die gemeenten betalen aan de burgemeester en wethouders maar ook aan raadsleden die hebben geopteerd voor loonheffing aangewezen als eindheffingsbestanddeel in de zin van de WKR. Dit heeft tot gevolg dat voor deze vergoedingen en tegemoetkomingen, zo mogelijk, een gerichte vrijstelling kan worden toegepast of dat deze kosten ten laste van de vrije ruimte moeten worden gebracht.
In met name de kleinere gemeenten betekent deze verplichte aanwijzing als eindheffingsloon dat een groot deel van de vrije ruimte opgesoupeerd wordt door vergoedingen en tegemoetkomingen aan politieke ambtsdragers. Voor de reden dat deze vergoedingen en tegemoetkomingen ten laste komen van de vrije ruimte moeten we terug naar 2011. Het jaar waarin de WKR is ingevoerd.
Vóór de invoering van de WKR werden (onkosten)vergoedingen van politieke ambtsdragers gebruteerd, zodat zij het beoogde netto bedrag ontvingen. Deze brutering ging tegen een tarief van 108,3%. In de circulaire van 8 maart 2011 is het ministerie van BZK ingegaan op verschillende aspecten van de WKR in relatie tot politieke ambtsdragers. In de circulaire wordt aangegeven dat de bruto (onkosten)vergoedingen van politieke ambtsdragers bij toepassing van de WKR worden gewijzigd in netto bedragen. Meer specifiek, de (onkosten)vergoedingen worden aangewezen als eindheffingsbestanddelen. Deze debrutering levert gemeenten een aanzienlijke besparing aan verschuldigde belastingheffing op. Enerzijds doordat de belastingheffing eerst verschuldigd is voor zover de vrije ruimte wordt overschreden en anderzijds doordat het verschuldigde belastingtarief 80% bedraagt terwijl dat voordien 108,3% was.
Het zou fair zijn als gemeenten deze besparing aan belastingheffing zouden reserveren voor de overschrijding van de vrije ruimte vanwege vergoedingen en verstrekkingen aan ambtenaren die ten laste van de vrije ruimte zijn gekomen. In de praktijk zie je dat echter weinig gebeuren.
In het verleden (meer specifiek, in het Onderhandelingsresultaat Cao Gemeenten en Cao SGO 2024-2025) is voor deze problematiek aandacht gevraagd, zij het dat de oplossing gezocht werd bij de wetgever. Het antwoord van de staatssecretaris van Financiën laat zich raden. De staatssecretaris bleek niet bereid om de wetgeving aan te passen voor deze specifieke groep.
Vanuit de VNG is vervolgens in maart 2025 het advies gekomen om in de administratie de loonsom voor politieke ambtsdragers en werknemers te splitsen. Hiermee wordt inzichtelijk hoe groot de vrije ruimte voor politieke ambtsdragers en werknemers is. Vervolgens kan het deel van de werknemers besteed worden voor vergoedingen aan werknemers. Eventueel resterende vrije ruimte bij de werknemers kan verrekend worden met vergoedingen voor politieke ambtsdragers.
Een advies waar wij -vanuit de redelijkheid- ons in kunnen vinden. Helaas zien we in de praktijk dat gemeenten dit advies niet opvolgen en de administratie niet splitsen. Dit hoeft geen probleem te zijn als gemeenten de besparing aan belastingheffing ten opzichte van vóór invoering van de WKR zouden reserveren voor de overschrijding van de vrije ruimte. Dit zien we, zoals gezegd, ook (te) weinig gebeuren. Kortom, er is vanuit de werkgevers- en werknemersorganisaties werk aan de winkel om ervoor te zorgen dat werknemers ook een volwaardige vrije ruimte te besteden hebben!
Heb je vragen naar aanleiding van dit bericht of over de WKR? Neem dan contact met ons op.